حقوق مجاور

در ایجاد و پخش آثار ادبی هنری علاوه بر پدید آورنده اثر، اشخاص دیگری وجود دارند که به عنوان یاری رسان این آثار در عرضه آنها به عموم همکاری می نمایند. این اشخاص می‌توانند هنرمندان مجری اثر، تولید کنندگان آوانگاشتها و سکانس های تصویری و همچنین بنگاههای ارتباطات صوتی تصویری یا سازمان‌های پخش رادیویی باشند. حقوق مجاور که برخی از آن به عنوان حقوق مرتبط یا حقوق جانبی با حق مولف نام برده اند عبارت است از حقوقی که قانون برای اشخاص فوق الذکر به عنوان یاری رسانان و مددکاران آفرینش‌های فکری قرار داده است. فرقی که بین حق مولف و حق مجاور وجود دارد این است که حق مولف ناظر بر پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری است لیکن حق مجاور ناظر بر یاری‌رسان این آثار در عرضه آنها به عموم می باشد.از منظر برخی از حقوقدانان عرصه مالکیت ادبی هنری در خصوص حقوق مجاور سه دسته از کشورها قابل شناسایی هستند. گروه اول، کشورهایی که در آنها حقوق مجاور از حقوق مولف مجزاست مثل فرانسه و پرتغال. گروه دوم، کشورهایی که بین اثر و فعالیت‌های کمک رساننده به اجرا و پخش اثر، تفکیک قائل نیستند مثل استرالیا و انگلستان و بالاخره کشورهایی که اساسا حقوق مجاور را مورد شناسایی قرار نداده و در چارچوب قواعد عام و مسئولیت مدنی و روابط نامشروع از آن حمایت می کنند مثل کشورهای الجزایر، بلژیک، چین. در حقوق ایران در خصوص حقوق مجاور چیزی به این عنوان وجود نداشته و با توجه به قدیمی بودن قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان سال ۱۳۴۸ تفکیک بین این دو حقوق مطرح نشده است. لازم به ذکر است در عرصه بین المللی کنوانسیون رم مصوب ۲۶ اکتبر ۱۹۶۱ در خصوص حقوق مجاور می باشد.