اقتباس غیرقانونی

اقتباس به معنی فایده گرفتن و استفاده کردن و نقد کردن است. از زمان های قدیم رواج داشته است که آثار ادبی و هنری همواره از یکدیگر بهره گرفته‌اند اما اقتباس باید به نحوی باشد که اولا به میزان کافی رعایت امانت شده باشد و ثانیاً اقتباس کننده نام پدیدآورنده و عنوان و نشان ویژه معرفی اثر را به روش معمول و متداول اعلام و درج نماید. به همین دلیل است که ماده ۱۸ قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان بیان می دارد: ” انتقال گیرنده و ناشر و کسانی که طبق این قانون اجازه استفاده یا استناد یا اقتباس از اثری را به منظور انتفاع دارند باید نام پدید آورنده را با عنوان و نشانه ویژه معرف اثر همراه اثر یا روی نسخه اصلی یا نسخه های چاپی یا تکثیر شده به روش معمول و متداول اعلام و درج نمایند مگر این که پدید اورنده به ترتیب دیگر موافقت کرده باشد.” بنابر این ماده می توان نظر داد اصولاً اقتباس مجاز است و نمی‌توان هر نوع اقتباسی را مشمول این ماده و جرم دانست لذا اگر اقتباس در حد متعارف و مجاز باشد حتی اگر با توافق و اجازه قانونی پدیدآورنده نباشد جرم محسوب نمی‌شود. استفاده متعارف و اقتباس متعارف در ماده ۷ قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان بیان شده است. این ماده بیان می دارد: ” نقل از اثرهایی که انتشار یافته است و استناد به آنها به مقاصد ادبی و علمی و فنی و آموزشی و تربیتی و به صورت انتقاد و تقریظ با ذکر ماخذ در حدود متعارف مجاز است.
تبصره– ذکر ماخذ در مورد جزوه هایی که برای تدریس در موسسات آموزشی توسط معلمان آنها تهیه و تکثیر می شود الزامی نیست مشروط بر این که جنبه انتفاعی نداشته باشد.” فلذا می توان گفت اقتباس یا استفاده یا استناد به اثر دیگری با رعایت حقوق مادی و علمی مولف و استناد و انتساب مطالب منقول به او جایز و مباح است مگر در شرایط کاملاً استثنایی مقرر در ماده۱۸ که در این صورت جرم اقتباس غیرقانونی محقق شده است.