آثار ادبی

در قوانین ایران و قوانین اکثر کشورها آثار ادبی دارای تعریف خاصی نمی باشند. اکثر کنوانسیون‌ها نیز تعریفی از آثار ادبی نداشته‌اند و صرفاً به بیان مصادیق این گونه آثار پرداختند اما در کل می‌توان گفت اثر ادبی عبارت است از هر اثر غیر نمایشی و غیر موسیقایی که به صورت مکتوب، شفاهی یا کلامی پدید آمده است. آثار ادبی دارای انواعی می باشند. اما در این خصوص نیز مقررات قانونی اکثر کشورها و کنوانسیون ها صراحتی ندارند. لیکن می توان گفت در کل، آثار ادبی به دو دسته آثار نوشته و آثار شفاهی تقسیم می گردند. در خصوص آثار نوشته همانگونه که از عنوان اینگونه آثار پیداست نوشته بودن یا مکتوب بودن شرط حمایت قانونگذار از آنهاست. با عنایت به پیدایش فناوری های جدید اطلاعات و ارتباطات، نوشته مفهوم سنتی خود را که به نوشته های کاغذی منحصر می‌شد از دست داده و شامل نوشته های الکترونیکی یا مجازی نیز می شود. این امکان وجود دارد که بخشی از آن آثار نوشته به صورت داده پیام و بخشی دیگر به صورت کاغذی باشد در این صورت نیز اثر مذکور مورد حمایت قانون گذار میباشد. آثار نوشته خود به دو دسته آثار نوشته اصلی و آثار نوشته تبدیلی تقسیم می‌شود. آثار نوشته تبدیلی در واقع اقتباسی از آثار قبلی بوده و خود دارای اصالت در محتوا یا بیان می باشد در خصوص حمایت از آثار نوشته تبدیلی بین حقوقدانان اختلاف نظر است و دلیل این اختلاف عدم وجود مقررات قانونی حمایت کننده از این گونه آثار در کشور ایران می باشد. انواع آثار تبدیلی یا اقتباسی عبارتند از تصحیح، تلخیص، به روز کردن، تفسیر، ترجمه، جنگ یا مجموعه آثار. فارغ از اینکه در خصوص حمایت از انواع آثار اقتباسی یا تبدیلی مقرره قانونی خاصی وجود ندارد می توان اینگونه نظر داد که در صورت اصالت محتوا یا بیان اثر یا هر دوی آنها آثار تبدیلی می توانند مورد حمایت قانون قرار گیرند. در خصوص آثار ادبی شفاهی نیز بیان می گردد که در مقررات مرتبط با حقوق ادبی هنری در ایران هیچ چگونه اشاره‌ای به آثار شفاهی نشده است و حتی حمایت تلویحی یا ضمنی از این آثار نیز وجود ندارد. در قوانین کشورهای پیشرفته این گونه آثار نیز مورد حمایت قانون می‌باشند. چراکه آنچه مهم و ضروری می باشد وجود اصالت در اثر است خواه کتبی یا شفاهی باشد بنابراین قانون در این زمینه می‌ بایست اصلاح شود.